Erzurum'daki Tarihi Şehitlik Çanakkale Ruhunu Yaşatıyor

Araştırmacı-yazar Taner Özdemir, Anadolu’nun derinliklerindeki gizli tarihlerin, bazen ıssız köy yollarının kenarında, kimsenin dikkatini çekmeyen mütevazı taşlar üzerinde yaşamaya devam ettiğini dile getiriyor.

Özdemir’in keşfettiği Erzurum’daki tarihi şehitlik işareti, adeta tarihin acı ama unutulmaz bir sayfasını gözler önüne seriyor. Çanakkale’nin o destansı ruhunun, doğunun kollarına kadar uzandığını vurgulayan Özdemir, "I. Dünya Savaşı’nın en çalkantılı döneminde bu coğrafyada yer alan küçük bir demir korkuluk içerisindeki tarihî kitabe, yıllara meydan okuyor. Üzerinde yazılı olan 'I. Dünya Savaşı’nda Ermenilerce şehit Mehmetçik, Tokatlı, 1915' ifadesi, asırlık bir dramın ve vatan savunmasının simgesidir," diyor.

Çanakkale denildiğinde akla gelen 'Çanakkale geçilmez' inancı, bu toprakların her karışında farklı bir boyutta kendini gösteriyor. Özdemir, "Tokat’tan başlayıp Erzurum cephesine kadar uzanan bu kahramanlık zinciri, milletin kader ortaklığını somut olarak ortaya koyuyor. Cepheler farklı olsa da, yüreklerdeki vatan sevgisi birdir. Çanakkale’de siperleri dolduran inanç dolu göğüs, Erzurum’un bu ıssız yol kenarında da nefes almıştır. Bu kitabe, sadece bir şahsın değil, bir milletin direniş ruhunun Doğu Anadolu’daki sembolüdür" şeklinde konuşuyor.

1915’ten bu yana varlığını sürdüren bu manevi miras, zamanla büyüyen ağaçlar, sarmaşıklar ve bitkilerle çevrilmiş durumda. Özdemir, "Demir korkuluklarla çevrili alan, bakımsız görünse de kitabenin önemli bir kısmı dallar ve yapraklar arasında neredeyse görünmez hale gelmiş. Doğanın acımasız kolları arasında kaybolmaya yüz tutmuş bu abide, yılların vefasızlığına karşı doğayla tek başına bir direniş veriyor. Oysa bu topraklar, üzerinde yaşayan nesillerin vefa borcunu ödemesini bekliyor" diyor.

Kitabede adı geçen Tokatlı Mehmetçik hakkında bir hayli soru var. Özdemir, bu soruların tarihin tozlu raflarında aydınlatılmayı beklediğini ifade ediyor; "Mehmetçik kaç yaşındaydı, hangi cephelerden geçerek buraya varmıştı ve hangi birlikten gelmişti? 1915 yılında bölgede yaşanan olaylar sırasında hayatını kaybetmişti? Bu kitabe, acılı silah arkadaşları mı yoksa o dönemin köylüleri tarafından mı dikilmişti? Adı, devletin resmi ve askerî arşivlerinde hangi detaylarla yer alıyor? Bu kitabe, basit bir taş parçası olarak görülmemeli; anıtın tarihçesinin derinlemesine araştırılması ve resmi kayıtlarla ilişkilendirilmesi şart" diyerek konunun önemine dikkat çekiyor.

Özdemir, bugün yapılması gerekenin yalnızca çevresindeki otların temizlenmesi olmadığını belirtiyor. "Asıl yapılması gereken, Tokatlı Mehmetçik’in kahramanlık hikâyesinin arşiv belgeleri ışığında gün yüzüne çıkarılması ve hak ettiği anıt statüsüne kavuşturulmasıdır. Aradan geçen 111 yıla rağmen, yol kenarında sessizce bekleyen bu aziz hatıra, geçmişe duyulan vefa ve tarihe karşı sorumluluğun simgesi olarak hatırlanmayı bekliyor. Erzurum topraklarında yeniden canlanan Çanakkale ruhu ve bu ölümsüz şehit destanı, hak ettiği değere kavuşmayı sabırsızlıkla bekliyor,” diyerek son noktayı koyuyor.